Meer dan 13.000 sociale woningen onderbezet

Eind 2024 telde Vlaanderen 13.612 onderbezette sociale woningen, op een totaal van 177.461 sociale huurwoningen. De meeste bevinden zich in West-Vlaanderen (3.443), Oost-Vlaanderen (3.150), Antwerpen (3.003), Limburg (2.468) en Vlaams-Brabant (1.548). “We hebben een enorm tekort aan sociale woningen. Dan moeten we er ook voor zorgen dat het bestaande patrimonium zo rationeel mogelijk wordt gebruikt”, zegt Degrande. “Vandaag zien we dat duizenden woningen te groot zijn voor de huidige bewoners, terwijl grote gezinnen soms jarenlang wachten op een passende woning.” 

De onderbezettingsregeling moet huurders die in een te grote woning wonen aanmoedigen om naar een kleinere woning te verhuizen, zodat grotere woningen vrijkomen voor gezinnen die ze nodig hebben. In de praktijk blijkt het effect echter beperkt.

Momenteel betalen 1.511 huurders een onderbezettingsvergoeding, met een gemiddeld bedrag van 44 euro per maand. “Als je die cijfers naast elkaar legt, zie je meteen het probleem”, zegt Degrande. “Tienduizenden mensen wachten op een woning. Daarom moeten we onze grote sociale woningen beter benutten en ervoor zorgen dat de juiste woningen bij de juiste gezinnen terechtkomen.”

Uit het antwoord van de minister blijkt bovendien dat er op verschillende punten weinig zicht is op hoe de regeling in de praktijk werkt. Zo zijn er geen cijfers beschikbaar over hoeveel huurders een alternatief woningaanbod krijgen, hoeveel huurders uiteindelijk verhuizen of hoeveel woningen daardoor effectief vrijkomen voor grotere gezinnen. Ook over mutaties door onder- of overbezetting wordt niet systematisch gerapporteerd. Daarnaast wordt de onderbezettingsregeling momenteel niet afzonderlijk geëvalueerd.

“We beschikken over een belangrijk instrument om sociale woningen beter te benutten, maar we weten nauwelijks hoe het in de praktijk wordt toegepast”, zegt Degrande. Volgens het parlementslid moeten woonmaatschappijen voldoende autonomie behouden om rekening te houden met hun lokale context, maar dat moet wel gepaard gaan met verantwoordelijkheid. “Autonomie mag geen excuus zijn om een instrument niet toe te passen wanneer het lokaal politiek gevoelig ligt. Zeker niet wanneer de woonnood zo groot is. Daarom is er nood aan meer transparantie, betere gegevens en duidelijkere communicatie naar huurders.”