Wie het nieuws over de Vlaamse woningmarkt volgt, zou denken dat we volop in een crisis zitten. De prijzen stijgen, de rente loopt op, de druk op starters is groot. Toch wijzen de cijfers op iets wat misschien contra-intuïtief klinkt, zeker voor wie zich op de huur- en koopmarkt begeeft: de Vlaamse woningmarkt is stabiel. En dat is op zich goed nieuws.

In Nederland stegen de huizenprijzen de afgelopen tien jaar met bijna 50 procent, Duitsland met 14 procent, terwijl België een bescheiden stijging van ongeveer 7 procent kende. Dit relatieve evenwicht geeft gezinnen en investeerders voorspelbaarheid en beschermt tegen de grote prijsschokken die in sommige andere landen tot financiële instabiliteit hebben geleid.

Volgens de jaarlijkse Vastgoedbarometer van ERA en de Universiteit Antwerpen stegen de prijzen van huizen in Vlaanderen in 2025 gemiddeld met 3,7 procent en die van appartementen met 4,1 procent. Dat ligt boven de inflatie van 2,47 procent, maar dicht bij het historische gemiddelde van ongeveer 3,3 procent. Na de uitzonderlijke prijsschommelingen tijdens de coronaperiode en de daaropvolgende afkoeling door stijgende rentes in 2023 en 2024, keert de markt dus terug naar een normaal tempo. Macro-economen, onder meer bij KBC, bevestigen dat de eerdere overwaardering is weggewerkt en dat de markt vandaag in een stabiel evenwicht verkeert.

Kans op crash

Deze stabiliteit is essentieel. Te sterke prijsstijgingen leiden tot een artificieel opgeblazen markt, waarin mensen te veel lenen. Dat vergroot het risico op een crash van vastgoedprijzen, met economische instabiliteit en financiële verliezen tot gevolg. Een stabiele markt voorkomt zulke schokken en creëert voorspelbaarheid voor zowel gezinnen als investeerders.

Maar stabiliteit betekent niet automatisch dat de markt voor iedereen toegankelijk is. De cijfers tonen duidelijk dat starters en gezinnen zonder substantieel startkapitaal het moeilijker hebben om eigendom te verwerven. Hogere eigen inbreng, langere looptijden van leningen en stijgende hypotheekrentes zijn barrières die niet verdwijnen door alleen naar het macroplaatje te kijken.

Daarom zijn beleidsinstrumenten die de instap verlagen zo belangrijk. De verlaging van de registratierechten naar 2 procent moet de eerste aankoop voor starters concreet haalbaarder maken. Daarnaast bieden de Vlaamse woonlening en de geplande Vlaamse woonwaarborg mensen zonder startkapitaal de kans om een woning te betreden zonder onrealistisch hoge eigen middelen. Deze maatregelen verlagen de toegangsdrempel tot eigenaarschap en zijn precies wat beleid op dit moment moet doen. En dat is geen kunstmatige prijzen drukken, maar eigenaarschap bereikbaar maken.

Duurzaamheid

In essentie blijft aanbod de structurele sleutel. Vlaanderen bouwt te weinig woningen, vergunningstrajecten zijn lang, bouwkosten hoog en ruimte schaars. Zelfs met instapverlagende maatregelen kunnen starters en jonge gezinnen moeilijk de markt betreden als het aanbod beperkt blijft. In het eigenaarssegment én op de private huurmarkt is schaalbaarheid en investeringszekerheid cruciaal. Te strenge regelgeving of administratieve lasten kunnen private investeerders ontmoedigen, waardoor het aanbod daalt en de druk op prijzen en huren opnieuw toeneemt. Publiek-private samenwerking biedt hier kansen. De overheid kan investeringszekerheid bieden, de markt kan uitvoeren.

Ook duurzaamheid speelt mee. Woningen met een slecht energieprestatiecertificaat (E of F) zijn gemiddeld goedkoper, maar de kloof met energiezuinige woningen blijft groot. Renovatie is nodig, maar het traject moet haalbaar blijven. Alleen dan voorkomen we leegstand en waardeverlies, en creëren we een markt waarin eigenaars en investeerders realistische keuzes kunnen maken. Kortom: een stabiele woningmarkt is een belangrijke voorwaarde voor gezonde economische groei en een betrouwbare vastgoedmarkt. Maar zonder instapmogelijkheden en een voldoende aanbod dreigt die stabiliteit een privilege te worden.

Onderwerpen

Wonen

Gijs met Dieter op de werf

Tegen 2030 zijn er in Vlaanderen 220.000 extra woningen nodig om een thuis te bieden aan iedereen. Om wonen betaalbaar te houden, moeten we jaarlijks 30.000 nieuwe woningen bouwen. Gelukkig genieten we momenteel van een stabiele woningmarkt, en het is van vitaal belang dat we deze stabiliteit behouden.

Echter, we worden geconfronteerd met aanzienlijke uitdagingen. Hoge bouwkosten als gevolg van prijzige materialen, lange en complexe vergunningsprocedures, strikte energienormen en stijgende rentetarieven hebben een impact op de prijzen. Bovendien is beschikbare bouwgrond in het dichtbevolkte Vlaanderen een schaars goed, waardoor er te weinig nieuwe woningen op de markt komen.

Hoewel er de afgelopen jaren diverse initiatieven zijn genomen, moeten veel maatregelen nog volledig tot hun recht komen. Denk hierbij aan de uitbreiding van de Vlaamse Woonlening, innovatieve methoden om de bouwcapaciteit in de sociale huisvesting te vergroten, renovatie-stimulansen zoals de Mijn Verbouwlening of MijnVerbouwPremie, en het stimuleren van conventioneel huren.

Het draait allemaal om het vergroten van het aanbod, zowel op de huur- als op de koopmarkt. Het is van essentieel belang om potentiële bouwers en kopers te ondersteunen en een gunstig investeringsklimaat voor de huurmarkt te waarborgen. Dit betekent niet het afremmen van investeringen, maar juist het maximaliseren van inspanningen om de woningmarkt uit te breiden en het aanbod te vergroten.
uur.

Met Emma en Sam

1. De hoeksteen van onze woningmarkt is de eigenaarsmarkt.

Een goeie 70% van onze woningmarkt bestaat uit eigenaars. Dat moeten we waarderen en op peil houden. Een eigen woning blijft de beste investering voor de toekomst.

Met N-VA hebben we de registratierechten voor de aankoop van de enige en eigen woning al verlaagd van 10% naar 3%. We laten deze verder dalen naar 1% om de drempel voor de aankoop van een eigen woning nog te verlagen.

Cruciaal is het terugdraaien van de BTW-verhoging op sloop en heropbouw. Vivaldi slaagt er niet in om een fiscale hervorming te realiseren, maar wel om de slechtste fiscale maatregel voor de woningmarkt te nemen. We zetten deze vergissing recht door permanent te kiezen voor een verlaagd BTW van 6% voor sloop en heropbouw voor alle projecten die uitgevoerd worden door professionele actoren.

De Vlaamse woonlening maakt het mogelijk voor mensen met een bescheiden inkomen om een eigen woning te kopen. We zorgen voor voldoende budget en kortere doorlooptijden bij de aanvraagprocedure.

Wie een hypothecaire lening afsluit voor het bouwen of verbouwen van een woning kan zich vandaag kosteloos beschermen met de verzekering gewaarborgd wonen kosteloos tegen inkomensverlies door plotse werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of gedwongen stopzetting van de zelfstandige activiteit. We versterken deze verzekering onder andere door (bijna) automatische toekenning en een vlottere data-uitwisseling.

Banken vragen momenteel vaak tot 20% eigen inbreng bij het afsluiten van een hypotheeklening. Voor jonge Vlamingen is het een uitdaging om die middelen bijeen te sparen. Met de Vlaamse Woonwaarborg zorgen we dat jonge gezinnen en alleenstaanden daadwerkelijk een lening kunnen krijgen voor de aankoop of de bouw van hun eerste eigen woning. We stellen namelijk vast dat banken minder leningen verstrekken aan kopers die over onvoldoende eigen middelen beschikken.

In gesprek met Dieter

2. Een toegankelijke en hoogwaardige private huurmarkt.

De private huurmarkt wordt geconfronteerd met diverse problemen, vooral in het onderste segment. Om deze uitdagingen aan te pakken, breiden we het systeem van budgethuren verder uit. Op deze manier kunnen mensen die net niet in aanmerking komen voor een sociale woning een woning huren tegen een verlaagde huurprijs, 15 tot 25 procent onder de marktconforme prijs. Hiervoor werken we samen met private initiatiefnemers en woonmaatschappijen die een mix van sociale en budgethuurwoningen bouwen of bestaande woningen renoveren.

Momenteel vragen verhuurders een financiële huurwaarborg als bescherming voor de verhuurder tegen wanbetaling of schade. Een persoonlijke borgstelling door ouders, familie of vrienden persoonlijk is vandaag wel mogelijk bij het aanvragen van een woonkrediet, maar mag niet gecombineerd met een reguliere waarborg voor huurwoningen. We voeren dit opnieuw in en ondersteunen zo in het bijzonder mensen met een laag inkomen.

3D-kaart

3. Nieuwe bouwconcepten

Cohousing, woningdelen, clusterwonen, tiny houses… innovatieve woonvormen zijn hip en worden vaak genoemd als oplossing voor de uitdagingen op het gebied van wonen. Natuurlijk zijn deze alternatieve woningtypes interessant en bieden ze tal van mogelijkheden. Niets staat ons in de weg om hiermee aan de slag  te gaan, aangezien de huidige regelgeving alvast geen belemmering vormt.

Waarom gebeurt het vandaag dan niet vaker? Dit komt doordat deze woonvormen vaak wel leiden tot ruimtebesparing, maar niet noodzakelijk tot kostenbesparing. Meer dan alleen deze modellen moeten we nadenken over innovatie in het bouwproces zelf. Ik denk daarbij aan lichtere bouwmaterialen, modulair bouwen, snellere technieken en hoogwaardige materialen, met een sterke nadruk op architectuur.